Het beroemdste erfgoed van het Nationaal Museum in London is gemaakt in Brugge, en speelt zich af in Brugge.

Maar wie was dit vreemd uitziend stel? Het gaat over het portret van Giovanni Arnolfini, een rijke Italiaanse bankier die zich in Brugge vestigde met zijn vrouw.

Beiden zijn rijkelijk gekleed en tonen de modieuze uitrusting van de 15e eeuw. De dure kleding en het feit dat het huwelijk werd geportretteert door de hofschilder van Eyck zelf, toon de hoge status van het koppel.

Het dubbelportret van het echtpaar bevat heel wat leerrijke informatie, over het sacrament van het huwelijk, maar ook over de bourgeoisie van de Renaissance. Het originele paneel is 60 cm breed en 82 cm hoog, maar werd gereproduceerd in 3D, op mensenmaat, met een plafondhoogte van 2,6 meter.

Arnolfini Portrait, National Gallery London

Arnolfini Portrait, National Gallery London

Synopsis Johannes de eyck fuit hic 1434

De tekst “Johannes de eyck fuit hic 1434” betekent “Johannes van Eyck was hier 1434”. maar het was in 1426 dat Arnolfini trouwde. Er wordt gesuggereerd dat dit een herdenkingsportret is van een weduwnaar die het verlies van zijn vrouw betreurt. Op de kroonluchter brandt tevens maar één kaars, boven het hoofd van de man, terwijl de kaars boven de bruid dooft.

Arnolfini

Spiegelmetafoor

Centraal op de achtergrond van het schilderij hangt een ronde spiegel. Als we goed kijken zien we in de bolle spiegel het echtpaar van achteren en in de deuropening nog twee personen, waarbij het personage met de rode hoofddoek Van Eyck zelf is, en de tweede persoon de toeschouwer van het schilderij. Wij als toeschouwers kijken dus als het ware vanuit de deuropening de kamer in, een trompe l’oeil avant la lettre.

Arnolfini

schoonheidsideaal

De buik van de vrouw is enigszins bol. Dit kan duiden op zwangerschap, of op zwaarlijvigheid als modeverschijnsel in de Renaissance, het gaf aan dat je genoeg te eten had en dus rijk was. In andere afbeeldingen uit die tijd, zoals Eva op het zijluik van het Lam Gods in Gent, is te zien dat een bolle onderbuik mode was. Een vrouwelijk schoonheidsideaal.

Arnolfini

sokkencultuur

Opvallend is niet enkel dat Giovanni op z’n kousen staat, maar dat er ook twee paar sloffen worden afgebeeld. Dit verwijst naar het woord van God tegen Mozes, ‘trek je schoenen uit, want je staat op heilige grond’. Wie in het huwelijk treedt, betreedt heilige grond. 

Arnolfini

Closer to van Eyck van Eyck in gigapixels

Heel wat schilderijen van Jan van Eyck werden fotografisch vastgelegd op een digitaal platform, dankzij de fondsen van de beroemde oliebaron en kunstverzamelaar Jean Paul Getty. Op de gigapixelsite Closer to van Eyck, met een zoomfunctie tot op microscopisch niveau, kan je de werken tot op 100 miljard pixels bekijken.